Grzane wino kojarzy Ci się z jarmarkami bożonarodzeniowymi? I słusznie! Oto kilka ciekawostek na ten temat!

Rozgrzewające wino na jarmarku bożonarodzeniowym to dla wielu z nas element świątecznego, rodzinnego przeżywania Bożego Narodzenia. Wybieramy się wtedy, ciepło ubrani, na rynek i spacerujemy, racząc się rozgrzewającym trunkiem. Charakterystyczny, intensywny aromat cynamonu, goździków, anyżu i pomarańczy, który unosi się nad jarmarkami, jest uwielbiany przez wielu uczestników jarmarków. Ten korzenny zapach jest natychmiastowo kojarzony ze świętami, domowym ciepłem i przytulną atmosferą. Słodko-korzenny smak wina, często z dodatkiem miodu lub cukru, jest przyjemnym i „pocieszającym” akcentem, który doskonale komponuje się z innymi jarmarcznymi smakołykami, takimi jak pierniki czy prażone migdały.

Niemiecki Glühwein – absolutny hit sprzedażowy na niemieckich jarmarkach bożonarodzeniowych

Grzaniec (Glühwein) jest głęboko zakorzeniony w tradycji europejskich jarmarków bożonarodzeniowych, zwłaszcza w Niemczech i Austrii, skąd pochodzi ten zwyczaj. Glühwein w Niemczech, podczas jarmarków, jest absolutnym hitem sprzedażowym, a jego zapach stał się synonimem atmosfery Adwentu. Najbardziej widowiskową odmianą grzańca serwowaną na niemieckich jarmarkach jest Feuerzangenbowle (dosłownie „poncz z płonącymi szczypcami”). Przygotowuje się go poprzez umieszczenie nasączonej rumem, dużej bryły cukru nad kotłem z grzanym winem i jej podpalenie. Karmelizujący, płonący cukier spływa do wina, nadając mu wyjątkowy smak. Na wielu europejskich jarmarkach, szczególnie niemieckich i austriackich, Glühwein nie jest podawany w jednorazowych kubkach, lecz w ceramicznych kubkach ozdobionych motywami jarmarku danego miasta. Kupując napój, płaci się kaucję (Pfand), którą można odzyskać po zwrocie kubka lub – co robi wielu turystów – zabrać kubek na pamiątkę.

Glühwein

Tradycja grzanego wina jest znacznie starsza niż same jarmarki. Starożytni Rzymianie, a wcześniej Grecy, podgrzewali wino z przyprawami. Rzymianie, podbijając Europę, rozpowszechnili ten zwyczaj, by chronić się przed zimnem. W średniowieczu grzaniec był popularny ze względu na wiarę w jego właściwości lecznicze i dodawanie ziół, które miały poprawiać zdrowie.

Na co uważać kupując grzane wino na bożonarodzeniowym jarmarku?

Chociaż grzaniec ma rozgrzewać, sprzedawcy na jarmarkach powinni przestrzegać zasady, by nie doprowadzić wina do wrzenia (maksymalnie około 70−80∘C). Wyższa temperatura powoduje ulatnianie się alkoholu, zmianę smaku przypraw i degradację cukrów, co pogarsza jakość napoju.

Jak samodzielnie zrobić grzańca z wina?

Składniki:

• 1 butelka (750 ml) czerwonego wina (najlepiej wytrawnego lub półwytrawnego, owocowego i  niedrogiego, np. Merlot, Tempranillo).
  
• Miód lub cukier do smaku (ilość zależy od preferowanej słodyczy i rodzaju wina).
  
• 1 pomarańcza (pokrojona w plastry lub wyciśnięty sok).
  
• Przyprawy korzenne:
  
  • Kilka (5-8) goździków
    
  • 2-3 laski cynamonu
    
  • 2-3 gwiazdki anyżu
    
  • Kawałek świeżego imbiru (opcjonalnie)
    
  • Inne opcjonalnie: ziele angielskie, kardamon, gałka muszkatołowa.
    
• Około 100-200 ml wody lub soku pomarańczowego (opcjonalnie, jeśli chcesz, aby napój był mniej mocny lub bardziej owocowy).

Sposób przygotowania:

1. Przygotuj składniki: Do garnka wlej wodę lub sok pomarańczowy (jeśli go używasz). Dodaj wszystkie przyprawy korzenne i miód/cukier.
   
2. Podgrzej przyprawy: Podgrzewaj wodę z przyprawami na małym ogniu przez około 5-10 minut. To pozwoli im uwolnić pełnię swoich aromatów.
   
3. Dodaj wino i owoce: Wlej do  garnka wino i dodaj pokrojone plastry pomarańczy (lub tylko sok, jeśli wolisz).
   
4. Podgrzewaj: Podgrzewaj całość na bardzo małym ogniu. Kluczowe jest, aby wino się nie zagotowało! Temperatura nie powinna przekroczyć 70°C (nie dopuść do wrzenia, ponieważ alkohol wyparuje, a wino straci smak). Mieszaj od czasu do czasu, aż grzaniec będzie gorący. Całe podgrzewanie powinno trwać około 10-20 minut.
   
5. Odstaw: Zdejmij garnek z ognia i pozostaw na chwilę pod przykryciem, aby aromaty jeszcze bardziej się przegryzły.
   
6. Serwowanie: Grzaniec podawaj na  gorąco, najlepiej po przecedzeniu przez sitko, aby pozbyć się przypraw i pestek. Możesz udekorować szklankę lub kubek świeżym plasterkiem pomarańczy.

Dlaczego grzaniec z wina wyparował?

Najprościej rzecz ujmując, grzaniec „wyparował”, ponieważ został przegrzany i prawdopodobnie gotował się zbyt długo. Alkohol etylowy (etanol) ma znacznie niższą temperaturę wrzenia niż woda. Czysty etanol wrze w temperaturze około 78,3∘C. Chociaż w winie jest zmieszany z wodą i innymi składnikami, paruje znacznie szybciej i łatwiej niż woda, gdy temperatura mieszanki przekroczy ten próg. Podstawową zasadą przygotowania grzańca jest niedoprowadzanie go do wrzenia. Jeśli wino w garnku zaczęło się gotować (lub temperatura przekroczyła 80∘C), alkohol zaczął intensywnie parować. W idealnym grzańcu temperatura powinna wynosić 60−70∘C, co wystarcza, by uwolnić aromaty przypraw, ale ogranicza parowanie etanolu. Nawet jeśli wino nie osiągnie pełnej temperatury wrzenia, długie podgrzewanie (np. przez godzinę lub dłużej) na małym ogniu prowadzi do kumulacji utraty alkoholu w procesie parowania. Im dłużej grzaniec jest trzymany na ogniu, tym więcej alkoholu ulatuje, pozostawiając napój o niemal zerowej zawartości procentów (lub stężeniu mocno zredukowanym) i smaku bardziej zbliżonym do kompotu owocowego. Przygotowywanie grzańca w szerokim, otwartym garnku dodatkowo sprzyja parowaniu alkoholu, ponieważ zwiększa się powierzchnia styku cieczy z powietrzem.

Jakie wino do grzańca jest najlepsze?

Wybór wina do grzańca ma kluczowe znaczenie, choć paradoksalnie nie musi być to wino z najwyższej półki. Proces podgrzewania, dodatek przypraw i słodzenie zmieniają bukiet i strukturę wina, dlatego drogie, złożone roczniki straciłyby swój unikalny charakter.

Czerwone wytrawne lub półwytrawne – najlepsze wino do grzańca

Klasyczny grzaniec robi się z czerwonego wina. Szukaj odmian o pełnym owocowym smaku i dobrej strukturze, aby utrzymały równowagę z intensywnymi przyprawami korzennymi. Wina wytrawne lub półwytrawne dają Ci pełną kontrolę nad słodyczą końcowego grzańca. Możesz dodać miód lub cukier w ilości, jaka Ci odpowiada. Wina słodkie mogą sprawić, że grzaniec będzie zbyt mdły.

Najlepsze wino do grzańca? Bez dużej zawartości tanin

Zbyt duża zawartość tanin (które dają uczucie suchości i ściągania w ustach) może stać się nieprzyjemna i gorzka po podgrzaniu. Wina leżakowane długo w beczce (mocno dębowe) również nie są idealne, ponieważ dębowe nuty źle komponują się z przyprawami korzennymi. Najlepiej sprawdzą się wina z łagodniejszymi taninami i wyraźnym owocem: Merlot, Tempranillo, Grenache, Primitivo/Zinfandel, czy Cabernety z Nowego Świata (które są często bardziej owocowe). W naszej ofercie znajdziecie też dobre wino do grzańca tutaj: Wino hiszpańskie czerwone do grzańca La Serenata Utiel Requena 2023. Te właśnie wina hiszpańskie na bazie Tempranillo to często idealna baza pod grzańca. Są zwykle pełne, owocowe, mają umiarkowane taniny i wyraźne nuty czerwonych i ciemnych owoców, które doskonale komponują się z goździkami i cynamonem, tworząc tradycyjny Glühwein.

Klasyczny, owocowy Cabernet z RPA to solidna baza do grzanych win

Takie jest właśnie Cabernet Sauvignon Western Cape dry 2023. Wina z Nowego Świata są często bardziej owocowe niż europejskie, co jest pożądane w grzańcu. Wytrawny charakter pozwala Ci kontrolować słodycz poprzez dodanie miodu, a typowe nuty ciemnych owoców dobrze znoszą przyprawy.